The Great Unknown. Hoge hakken en thermo ondergoed.

Mongolie. Het land van Dzjengis Khan, groene vlaktes, helder blauwe luchten, diep blauwe meren en witte bergtoppen. Toendra's, steppe, bergen en woestijn. Mannen op paarden. Ronde hutten. Ongerept, ruig en onbekend. Een land ingeklemd tussen China en Siberie. Ruim 3 miljoen inwoners waarvan er ongeveer een miljoen in de hoofdstad Ulaan Bataar wonen.

En ja, ik kijk er naar uit. Met gepaste spanning. Zenuwachtig alsof ik voor het eerst op reis ga. Ik weet niet wat ik moet verwachten, wat ik kan verwachten anders dan de plaatjes in mijn hoofd. Plaatjes gevormd door films en foto's. En daar houdt het op. Pas als ik daar ben weet ik of de beelden ook de werkelijkheid zijn.

Kortom er staat mij een spannend avontuur te wachten. Wat mij betreft een van de spannendste avonturen. Omdat het zo onbekend is. Omdat ik niet weet wat ik kan verwachten. Maar ik ga me onderdompelen in het onbekende. Ik ga genieten. Volop genieten!

Opnieuw ga ik eerst werken. Twee weken een business strategy / marketing aanpak voor het Credit Guarantee Fund of Mongolia. Ik logeer twee weken bij mensen thuis. Ook dat is spannend. En na die twee weken is het tijd voor nog meer avontuur. Eerst naar het zuiden. Woestijnen, rode rotsen, en zandduinen. En dan weer naar het noorden. 2 dagen paard rijden om het gebied van de sjamanen te bezoeken. het land van het Rendiervolk. En als klap op de vuurpijl het Golden Eagle Festival in Olgii. Een mooiere afsluiting kan ik me als fotograaf niet voorstellen.

De eerste twee weken heb ik internet, maar de weken daarna is het kamperen, back to basiscs, overnachten in een ger of in een tent. Temperaturen die ook al tot ver onder nul kunnen zakken...

Tot snel!


In de foto hieronder de route die ik ongeveer ga maken.

Cuba. After the jetlag.

Maandag ochtend. Het is nog donker, nat, grauw en grijs, een maandagochtend zoals die alleen kan zijn tijdens een winter in Nedferland. Als ik mijn auto start schalt de muziek uit de luidsprekers en meteen ben ik weer terug in Cuba. De muziek is van een bandje dat speelde in Trinidad.

Het is nog best vroeg, de meeste toeristen slapen uit. Ik zit op een bankje op een klein pleintje en kijk hoe de stad ontwaakt. Op een van de bankjes zit een wat oudere man de krant te lezen, een andere man met een gitaar gaat bij hem zitten en ze praten wat, dan schuift er nog iemand aan en dan wordt het mij duidelijk dat de bank het verzazmelpunt is van een bandje. Uit de kerk tegenover het plein worden krukjes gehaald, alles wordt is stelling gebracht en dan gaan ze los. Chan Chan is het eerste nummer. En ik bekijk het van een afstandje, verwonder me weer over hoe makkelijk hier alles gaa, zo af en toe een foto makend. De gitarist van de band loopt op me af. Vraagt me of ik de muziek leuk vind en vraagt welk nummer ik wil horen. Ik zie de gezichten van de mensen op het plein verbaasd kijken als het volgende nummer aangekondigd wordt: "La siguiente canción es para una dama muy agradable que disfruta de nuestra música" en wijst vervolgens mijn richting uit. Ik bloos en glimlach vriendelijk wetend dat mijn rode haar en mijn camera ervoor zorgen dat ik vooral even niet in de menigte op kan gaan. Maar het heeft ook voordelen. Ik heb gister Trinidad verkend. Rondgelopen, rondgekeken, me de stad eigen makend. Nu opniew rondlopen en op weg naar die plekken die ik nog een keer wilde zien. De mensen groeten me vriendelijk, maken dat ik me op me gemak voel, geen toerist meer ben.

Op sommige plekken voelde ik Cuba door mijn aderen stromen. Ook hier in Trinidad en de afgelopen dagen in Cienfuegos. Voor ik naar Trinidad reed, reed ik in Cienfuegos langs mijn favoriete terras. Nog voor ik kon gaan zitten werd er al gevraagd of ik een cafe con leche wil. De overduidelijke toeristen aan het tafeltje naast me die nog moeten bestellen kijken me verbaasd aan. En ik glimlach en geniet. Cienfuegos was ook duidelijk zo'n plek waar ik me thuisvoelde. Hoewel dat maatpak wel wat aanpassingen nodig had. Het duurde even. Ook in Cienfuegos speelt het leven zich af op straat, maar anders dan in Havana. Ik weet niet goed te omschrijven hoe anders. Misschien minder volks. En daar zullen de relatief goed onderhouden straten en huizen ook wel een rol in spelen. Ik heb er wel mixed feelings over. De huizen hebben geen ramen maar tralies en luiken voor de ramen. Veel oudere mensen zien letterlijk achter de tralies het leven aan zich voorbij gaan. Opgesloten in hun eigen huis, binnen en buiten. De uien en knoflook verkopers verkopen luidkeels hun waar: Cebollas, Cebollas! En met strengen uien en knoflook om hun lichaam lopen ze de huizen langs. Een oude vrouw bedelt, een kleurig heiligen beeld kijkt stilletjes door een kier in de openstaande deur toe hoe een man met een gitaar over zijn schouder de straat oversteekt. En dat is maar een greep van hoe het leven er hier uitziet. Denk daar nog salsa muziek bij en mannen die op straat aandachtig en fanatiek domino spelen aan een wankel tafeltje. Dan heb je een idee. Alleen maar een idee... want je vergeet dan naast de voorliefde voor muziek ook de voorliefde van de Cubanan voor ijs. Waar je ook bent, waar je ook kijkt er is altijd iemand ijs aan het eten. Jong, oud, dik, dun, rijk, arm. Ijs lijkt een van de eerste levensbehoeften te zijn, het tijdstip maakt niet uit. En als ik dan nog even het terras van Palatino aan doe schalt Hotel California uit de luidsprekers. Tijd om te mijmeren...

En te mijmeren dat doe doe ik ook op een punt zo'n 15 km buiten Trinidad. Een uitzicht punt waar er geen einde aan het uitzicht lijkt te komen, simpelweg omdat de zee en de lucht naadloos in elkaar overlopen. En daar overpeins ik het afgelopen jaar...

Cuba was een mooi avontuur. Een bijzonder land waar ik me opnieuw thuisvoelde!

Afscheid nemen

Wegrijden uit Havana vervult me een beetje met weemoed. Havana paste me al bij de eerste voet op Cubaanse bodem als een goedgesneden maatpak. Ik voelde me thuis. Voelde me er als een vis in het water. De mensen. De atmosfeer. De salsa. De muziek. De oude auto’s. De flirts. De temperatuur. Havana is een stad waar ik mijn draai niet hoefde te vinden. De match was er gewoon. De relaxedheid. De grote hoeveelheid terrasjes met live bandjes. Aardige mensen. Openheid.

De huurauto heeft zijn beste tijd gehad. Een oud beestje vol deuken, roest en ruim een ton op de teller. Het heeft een voordeel, ik zie er met deze auto niet uit als een rijke toerist! Maar de auto heeft helaas meer na- dan voordelen. De koppeling werkt niet echt goed en het gas hapert zo af en toe. 80 is het maximum. Niet echt veilig. Als ik in Pinar del Rio langs het kantoortje van de verhuurmaatschappij rijd weet ik het wel. Stap naar binnen en klaag. En geen probleem. Ik krijg iemand mee die me naar de garage brengt, de auto wordt gefixed en ik kan weer op pad. Dacht ik… Want als ik halverwege Vinales ben, inhaal en gas wil geven zegt de auto HO en stopt er mee. Ik besluit om te draaien en weer gewoon naar de garage te gaan om verder te klagen. Kom hortend en stotend daar aan. En daar krijg ik te horen dat de auto niet meer gemaakt kan worden. En een andere auto is er pas vanaf een uur of 5. Dat betekent dat ik nog 2 minimaal twee uur vast zit in een stadje waar even niets te doen is… Na dik twee uur wachten zitten de tranen hoog. Het is bijna vijf uur, begint donker te worden en ik moet nog maar in Vinales zien te komen. De man van het kantoortje weet het ook niet meer en besluit me een luxe auto mee te geven, die dan wel dinsdag, als ik richting Sorao gaat weer terug moet. En zo kom ik bekaf en hongerig aan bij de casa waar ik slaap.

En dan een dag later hier, aan het einde van de dag op een plek met een naam vol hoop, Puerta Eperanza. En word ik uitgenodigd door een vrouw om koffie te komen drinken. Waarom? Ze is jaloers op mijn rode haar! En zo zit ik nog geen twee minuten later aan tafel met 4 generaties vrouwen. Oma, mama, dochters en kleindochter. Gewoon aan de koffie. Vrouwenpraat. Over hun. Over mij. Over eten. Over makeup. Over het leven. En er niets voor terug willen hebben anders dan mijn gezelschap. Als ik even naar buiten loopt wordt ik aangesproken door een man die met zijn vechthanen wil laten zien. Maar ze mogen niet op de foto! En ondertussen doet hij me een aanzoek. Zo makkelijk gaat dat hier. Net zo makkelijk als het accepteren van een nee. Ik lach en verwonder me weer. Verwonder me over het hoge testosteron gehalte van de mannen, die kusgeluiden maken als je langsrijdt. Vanaf de kant van de weg roepen dat ze van je houden of simpelweg Beso!
Ik verwonder me over de schoonheid van het landschap. De openheid van de mensen. De oprechte spontaniteit. En ja, ik zal dit gebied missen, samen met Havana. Maar meer nog zal ik Puerta Esperanza missen. Simpelweg omdat wat er gebeurde zo bijzonder was. Mijn nieuwe vriendinnen. Disfruta!

De lucht is bezaaid met sterren. De zee ruist zacht en slaat kleine golven stuk in de branding. De wind is koel en warm tegelijk. Een welkome afwisseling met de brandende zon van vanmiddag. Het hotel dat ik hier geboekt heb heb ik gelaten voor wat het was. Voelde me er niet thuis. Onpersoonlijk. Niet de plek waar ik op dat moment wilde zijn. Heb een casa particular aan het strand. De sfeer is open en intiem tegelijk. Een klein terrasje achter het huis grenst aan het strand. Voeten in het zand en schommelen op de schommelstoel.

De dag begint in de zon
Buiten
Terwijl de wind
De spiegel
Van het water doorbreekt
En samen met de zon zorgt
voor een warme omhelzing

En opnieuw doet afscheid nemen pijn. Dit was de plek waar ik wilde zijn. Deze plek was voor twee dagen meer dan mijn huis. Plezierig gezelschap. Salsa pasjes na het eten. Ontbijten bij de opgaande zon terwijl het leven langs het strand langzaam op gang komt. Alleen het geluid van de branding, het ruisen van de wind en flarden salsa klanken doorbreken de stilte van de ochtend.

Cuba Libre!

Donderdag
De lucht voelt zwaar en warm. Grijze wolken met hier en daar een strookje blauw. Vanuit de lucht zag Cuba er eigenlijk niet bijzonder uit. Groen, wat wegen die het groene land doorkruisen en hier en daar een handje huizen.
Maar nu, in de taxi vanaf het vliegveld ga je echt wel even terug in de tijd. Vooral door de auto’s. En die zijn niet alleen oud, ze ruiken ook oud. Ze bepalen wel meteen het straatbeeld. Bijzonder!

Als ik het hotel uitloop spettert het wat, maar niemand lijkt zich daar iets van aan te trekken. Het hotel staat midden in het Havana Viejo. Het oude Havana. En zodra je door de straten loopt ben je ook echt in Cuba. Salsa muziek klinkt uit de diverse straatjes, en overal zitten en staan mensen. Leunend tegen de deurpost of gewoon zittend op de stoep. Kijken naar hier het leven op de straat voorbijgaat. De sfeer is gemoedelijk, open, spontaan. Geen gedoe. Mijn Spaans moet nog even wennen aan de Cubaanse tongval, maar zo langzamerhand beginnen er weer wat woordjes binnen te druppelen.

Vrijdag
De eerste dag met indrukken zit erop. Ik ben drie aanzoeken, 4 telefoonnummers, talloze vriendschappelijke zoenen en twee vriendinnen verder. De woorden hola que tal in combinatie met que linda, unbeso, guapa en andere equivalenten zijn vandaag meerdere malen de revue gepasseerd. De Cubaanse macho mannen flirten er lustig op en steken niet onder stoelen of banken dat ze gecharmeerd zijn. Mijn rode haar in combinatie met mijn camera wordt door zowel de vrouwen als de mannen meer dan interessant gevonden. En behalve flirts levert dat ook gewoon heel mooie gesprekken op. Met Daniel bijvoorbeeld, of Dani zoals hij zei. Sigaar in de mond, genietend en gewoon op de foto wilde en daarna een praatje aanknoopt en een stukje meeliep. Of Christina. De dame die me aansprak toen ik vanochtend van mijn kopje koffie genoot. Gewoon waar ik vandaan kwam. Dat ik zo zat te genieten op het terras. Vond ze leuk. 83 was ze en nog volleerd model. Schuddend met haar heupen, borsten vooruit en nog steeds flirtend met de mannen. Ookdat is Cuba. Maar ik heb ook een andere kant van Cuba gezien. De oude dame waar ik vanochtend een foto van maakte en daarna bij haar ging zitten. 85. Nog steeds in de makeup. Geld verdienen door met een sigaar op de foto te gaan. Maar de meeste toeristen gaven niets. Ze had een ongeluk gehad, liep moeilijk, staar, artrose. En geen geld. Ik verstond lang niet alles, maar die universele vrouwen taal maakt dat je wel alles begrijpt. En zo schoof ik vanmiddag weer even bij haar aan. Ze was blij verrast. Stopte haar wat klein geld toe en kreeg een glimlach waar ik bijna tranen van in mijn ogen kreeg. Een knuffel en twee zoenen bij het afscheid, net als van haar vriendin die haar inmiddels gezelschap was komen houden. En de man met de dikke sigaar die het gewoon leuk vond om op de foto te gaan. Het geen probleem vond om tegen een muur te gaan staan voor een mooie achtergrond. Grote glimlach opzette en alleen maar de foto wilde zien verder niets.
Op het terras speelt aan de ene kant een live bandje salsa muziek waar bij bijna niet bij stil kunt blijven zitten, terwijl aan de andere kan een dame wat pasjes herhaalt en herhaalt, heupwiegend en met zonnebril, Helemaal in haar element, maar ook duidelijk niet helemaal ok.

Waar ik nog wel even aan moet wennen is dat de aandacht vaak gevraagd wordt door gefluit of door simpelweg kusgeluiden te maken. En ehhh ik weet niet of ik daar wel aan wil wennen…

Cuba y libertad o Cuba Libre

Cuba dus. 10 uur vliegen om aan de andere kant van de wereld en in een andere wereld weer uit te stappen. Ruim 15 graden temperatuur verschil in positieve zin, en 6 uur tijd verschil, vroeger dus. Een wereld van Castro, salsa, cuba libre, oude auto's, sigaren en een afkeer van dollars. Ik ben benieuwd naar die andere wereld. Benieuwd hoe goed (of niet) mijn Spaans nog is. Maar ik ben vooral benieuwd naar de mensen, hun verhalen. Ik hoop dat ik daar een glimp van op kan vangen. Een groot aantal dagen logeer ik in zogenaamde casa particolares. De Cubaanse versie van B&B, maar ik vermoed dan wel met de Zuid Amerikaanse inslag. Daar hoop ik de verhalen te horen, het echte Cuba te zien, de ziel van het land te zien. Daar hoop ik mijn mooiste foto's te maken. En natuurlijk, ook ik hoop zo'n schitterende grand lady als hieronder tegen te komen!

Over tulbanden, douchemutsen en meer...

Natuurlijk is Marokko niet alleen maar natuur, woestijn, ezels en kamelen. Ook het modebeeld is net iets anders dan hier in Nederland. Het merendeel van de mensen loopt in een djellaba. Een lange jurk, al dan niet met capuchon. En ja, die djellaba wordt door zowel mannen als vrouwen gedragen. De vrouwen dragen de djellaba in verschillende kleuren. De mannen meestal een wat beige/witte kleur. En de vrouwen inderdaad ook met de onvermijdelijke hoofddoek. Al dan niet matchend met de rest. En ja, ik heb prachtige vrouwen gezien gehuld in zwarte gewaden. Nagels gelakt en als de wind dan speelt met die zwarte stof dan ziet dat er echt wel mooi uit. Enkels en voeten zijn het enige stikje bloot dat wordt prijsgegeven. Maar ook vrouwen die zo gekleed zijn dat ze niet op zouden vallen in de PC Hooft of Amsterdam Oud Zuid. En alles wat daar tussen zat. Het waren mischien vooral wel de toeristen die opvielen door hun kleding. En de mannen. Tsja... sommige mannen liepen gewoon in westerse kleding andere in die lange jurk. Of afgewisseld. Zoals onze gids. Overdag spijkerbroek en 's avonds de jurk, al dan niet in combinatie met een tulband. Maar wat vooral onvermijdelijk was bij de mannen: gele pantoffels. Ik heb nog nooit zoveel gele pantoffels gezien als in Marokko. Vooral bij de wat oudere mannen. En ja, ook de onvermijdelijke gympies. Nike is overal te koop! De tulbanden snap ik nu ook beter. Want op een kameel met de wind in je haren en de zon hoog aan de hemel is het vooral praktisch. Een deel van de tulband beschermt je nek tegen overmatige zonneschijn en houdt je hoofd koel. Maar vooral bij de onvermijdelijke zandstormen is er geen betere dracht dan de tulband. En als je in een zandstorm terecht komt zonder tulband, dan ben je heel blij met een sjaal die je kunt gebruiken om je geszicht tegen het zandstralen te beschermen maar er ook voor te zorgen dat het zand niet in je ogen, oren, neus en mond komt. Hoewel er geen garantie is. Knarsetanden is onderdeel van de totale belevenis.
En de douchemutsen? Dat is er een van een heel andere orde waarover ik maar een ding kan zeggen: what happens in the hamam, stays in the haman. En daar is alles mee gezegd...

Opnieuw los van tijd

Opnieuw los van tijd. Zittend op de top van een zandduin. Omringd door zand. Boven me. Onder me. Naast me. De warme wind geselt en streelt me tegelijkertijd. Omarmt me terwijl ze nog meer zand naar me toeblaast. De nog aanwezige zonnestralen maken schaduwen op de duinen. Niet alleen de wind beneemt me de adem. Ook het uitzicht. Zoveel schoonheid. Weidsheid. Zoveel zandkorrels die dit totale landschap maken. Een landschap dat elke seconde, elke minuut, elk uur, elke keer als ik kijk weer anders is. Elke keer weer even mooi.

Duizend en een nacht. Als in een real life sprookje. Geuren en kleuren die zo anders zijn. Zo helder. Zo sterk. Het leven zo herkenbaar en toch zo anders. Alsof er twee werelden zijn. Modern en westers en traditioneel en oosters. En die twee werelden smelten hier samen als een avontuur in duizend en een nacht.
De medina is als een levend doolhof waar verdwalen de makkelijkste optie is. Waar donker en licht elkaar afwisselen. Smalle donkere straatjes en zonovergoten pleintjes met kruiden die je neus plezierig prikkelen. Kleuren en taferelen die je ogen meer dan de kost geven. Gedachten die gaan en komen. Herinneringen en emoties hand in hand.
Landschappen die elk uur, elke dag weer anders zijn. Van de steile hoge ruige Atlas tot de zachte rode zandduinen in de Sahara. Van dorre vlaktes tot zeeen van dadelpalmen. En altijd de toppen van de Atlas die alles vanaf een afstand bekijken. Overzicht houden.
De mensen kijken. Verwonderen. Terug kijken. Contact maken. Kleine praatjes die je opeens een glimp laten zien van hun leven. Keihard. In hun gezicht zie je het harde leven in de diepe lijnen. Maar als je goed kijkt zie je in hun ogen de zachte blikken van nieuwsgierigheid naar meer.
Afgelegen waterputten. Ontmoetingsplaatsen. Water dat voor ons een welkome afkoeling betekent, maar hier keiharde werkelijkheid en noodzaak: drinkwater.

De eerste indruk was veel meer dan aleen een eerste indruk. De eerste kennismaking raakte mijn hart. Zo anders en toch zo hetzelfde. Nooit meer verbazing. Alleen nog maar verwondering. Avonturen zijn altijd los van tijd!